Właściwości, zastosowanie i sprawdzone przepisy na zdrowie piołunu.
Czym jest piołun?
Bylica piołun (Artemisia absinthium) to bylina osiągająca nawet do metra wysokości, o charakterystycznym, intensywnym zapachu i szarawym, filcowatym owłosieniu. Jej liście są srebrzysto-szare, głęboko powcinane, a drobne, zwisające koszyczki kwiatowe o żółtawej barwie zebrane są w luźne wiechy. To roślina bardzo pospolita w Polsce – rośnie na przydrożach, nieużytkach, w zaniedbanych ogródkach, na zrębach leśnych, przy ruinach starych budynków, wykopach czy nasypach rzecznych.
Surowiec i zbiór
Surowcem zielarskim jest ziele piołunu (Herba Absinthii), opisane w Farmakopei Polskiej. Do zbioru nadaje się górna część pędów, ścinana najlepiej przed rozkwitnięciem lub tuż na początku kwitnienia rośliny. Suszenie powinno przebiegać w niezbyt wysokiej temperaturze, w granicach 20–40°C, najlepiej w przewiewnym i zacienionym miejscu – dzięki temu ziele zachowuje intensywny aromat i srebrzystą barwę. Gotowe susze i torebki ekspresowe z piołunem dostępne są w aptekach oraz sklepach zielarskich, choć warto pamiętać, że napary z saszetek mają zwykle znacznie słabsze działanie niż zaparzone luzem ziele.
Co zawiera piołun?
Wartość lecznicza piołunu wynika z bogatego składu chemicznego. Ziele dostarcza przede wszystkim substancji o gorzkim smaku – między innymi absyntyny, anabsyntyny oraz artabsyny – a także garbników, kwasów organicznych, olejku eterycznego (do ok. 1%), związków mineralnych (potasu, miedzi, żelaza), witaminy C, karotenu, żywic, triterpenów i flawonoidów. W skład olejku eterycznego wchodzą m.in. tujon, azulen, pinen czy felandren – to właśnie one odpowiadają za charakterystyczny, intensywny zapach rośliny.
Właściwości i zastosowanie
Ekstrakty z ziela piołunu tradycyjnie stosuje się jako środek:
rozkurczowy i przeciwbólowy,
napotny i obniżający gorączkę,
żółciopędny i żółciotwórczy (wspomagający pracę wątroby i pęcherzyka żółciowego),
moczopędny,
wspomagający w walce z pasożytami przewodu pokarmowego,
uspokajający,
pobudzający wydzielanie soków trawiennych (żołądkowego, trzustkowego, jelitowego) oraz apetyt.
Piołun wykorzystywany jest wewnętrznie przy dolegliwościach trawiennych, brakach apetytu, przeziębieniach czy w okresie rekonwalescencji po infekcjach. Zewnętrznie napary i okłady z piołunu stosowano na trudno gojące się rany, oparzenia czy owrzodzenia, a płukanki – w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Ludowo przypisuje się mu też działanie regulujące cykl miesiączkowy.
Kiedy sięgnąć po piołun
nieregularne lub skąpe miesiączkowanie (przy wykluczeniu ciąży),
okres przeziębienia i infekcji, rekonwalescencja,
dolegliwości wątrobowe i żółciowe (zastoje żółci, uczucie ciężkości),
brak apetytu, wolne trawienie, wzdęcia,
niektóre problemy skórne,
ogólne wsparcie organizmu w okresie osłabienia.
Kiedy unikać piołunu
ciąża i karmienie piersią,
obfite krwawienia miesiączkowe,
krwawienia z przewodu pokarmowego,
u dzieci – szczególnie w postaci nalewek alkoholowych, których nie podaje się najmłodszym.
Sprawdzone przepisy z piołunem
Napar z piołunu
Składniki:
2 łyżki suszonego ziela piołunu. Przejdź do sklepu i kup ziele bylica piołun
2 szklanki wrzącej wody
Sposób przygotowania:
Suszone ziele umieść w naczyniu żaroodpornym lub termosie.
Zalej dwiema szklankami wrzącej wody.
Przykryj i odstaw na ok. 20 minut, aby napar dobrze się naparzył.
Przecedź przez sitko, oddzielając ziele od płynu.
Pij niewielkimi porcjami, najlepiej po posiłku lub przed nim, w zależności od potrzeby.
Taki sposób parzenia potwierdzają też inne źródła zielarskie, gdzie ziele zalewa się wrzątkiem i parzy przez kilkanaście–kilkadziesiąt minut, po czym odcedza i pije niewielkimi porcjami kilka razy dziennie.
Nalewka piołunowa (Tinctura Absinthii)
Składniki:
pół szklanki suszonego ziela piołunu
400 ml wódki (40%)
Sposób przygotowania:
Suszone ziele przesyp do słoika lub butelki z szerokim wlotem.
Zalej całość 400 ml wódki, tak by ziele było całkowicie zanurzone.
Szczelnie zamknij naczynie i odstaw w ciemne, chłodne miejsce na 14 dni.
Co kilka dni delikatnie wstrząśnij naczyniem, aby wspomóc maceracje.
Po tym czasie przefiltruj płyn przez gazę lub sitko z ligniną.
Przelej gotową nalewkę do butelki z ciemnego szkła i przechowuj w chłodnym miejscu.
Podobną, klasyczną metodę maceracji ziela w alkoholu opisują też inne źródła zielarskie, gdzie dla złagodzenia smaku do nalewki piołunowej dodaje się dodatkowo wino, tworząc łagodniejszą wersję trunku. Nalewek alkoholowych nie podaje się dzieciom.
Intrakt piołunowy (Intractum Absinthii)
Składniki:
pół szklanki świeżego, rozdrobnionego ziela piołunu
400 ml gorącej wódki
Sposób przygotowania:
Świeże ziele piołunu rozdrobnij (np. posiekaj lub zmiksuj).
Umieść je w słoiku i zalej gorącą (ale nie wrzącą) wódką.
Zamknij szczelnie i odstaw w ciemne miejsce na 10 dni.
Co jakiś czas wstrząśnij naczyniem.
Po 10 dniach przefiltruj płyn, oddzielając go od ziela.
Przelej gotowy intrakt do butelki z ciemnego szkła.
Piołun w połączeniu z innymi ziołami
Piołun bardzo dobrze komponuje się z innymi ziołami gorzkimi i wiatropędnymi – dzięki temu można złagodzić jego intensywny smak, a jednocześnie wzmocnić działanie całej mieszanki. Poniżej kilka sprawdzonych, tradycyjnych receptur łączonych.
Mieszanka ziół gorzkich na trawienie
Składniki:
20 g ziela piołunu – bylica piołun
20 g ziela tysiącznika
20 g liści mięty pieprzowej
20 g kwiatów rumianku
10 g owoców kminku
1 szklanka wrzącej wody (na 1 łyżkę mieszanki ziół)
Sposób przygotowania:
Wszystkie zioła dokładnie wymieszaj w jednym pojemniku.
Odmierz 1 łyżkę gotowej mieszanki i przełóż do kubka lub imbryka.
Zalej szklanką wrzącej wody.
Przykryj i odstaw na ok. 30 minut.
Przecedź napar przez sitko.
Podziel na kilka porcji i pij w ciągu dnia, najlepiej przed posiłkami.
Ten rodzaj mieszanki ziół gorzkich, łączącej piołun z tysiącznikiem, bobrkiem, miętą, rumiankiem i kminkiem, opisywany jest jako sposób na pobudzenie wydzielania soków trawiennych i przywrócenie apetytu.
Mieszanka na dolegliwości jelitowe i kolkę
Składniki:
10 g ziela piołunu
10 g korzenia arcydzięgla
25 g kwiatów rumianku
25 g ziela pięciornika gęsiego
25 g kłączy tataraku
1,5 szklanki wrzącej wody (na 1,5 łyżki mieszanki)
Sposób przygotowania:
Zmieszaj wszystkie składniki ziołowe w jednym słoiku lub torebce.
Odmierz 1,5 łyżki mieszanki i wsyp do naczynia.
Zalej 1,5 szklanki wrzącej wody.
Przykryj i odstaw na ok. 20 minut.
Przecedź.
Pij małymi porcjami w ciągu całego dnia.
Mieszanka wspierająca w dolegliwościach kobiecych
Składniki:
10 g ziela piołunu
20 g kwiatu nagietka
20 g kwiatu malwy
20 g ziela ruty
1 szklanka wrzącej wody (na 1 łyżkę mieszanki)
Sposób przygotowania:
Połącz wszystkie surowce ziołowe w jednym pojemniku.
Odmierz łyżkę mieszanki i zalej szklanką wrzącej wody.
Odstaw pod przykryciem na kilkanaście minut, a następnie przecedź.
Pij 3 razy dziennie, najlepiej w okresie okołomiesiączkowym.
Tego typu połączenie ziół – piołunu z nagietkiem, malwą i rutą – tradycyjnie stosowane jest jako wsparcie w regulacji cykli miesiączkowych.
Mieszanka rozgrzewająca na żylaki
Składniki:
40 g liści mięty
40 g ziela tysiącznika
20 g ziela piołunu
1 szklanka wrzącej wody (na 1 łyżeczkę mieszanki)
Sposób przygotowania:
Wymieszaj wszystkie zioła razem.
Odmierz łyżeczkę mieszanki i zalej szklanką wrzątku.
Zaparzaj pod przykryciem ok. 10 minut.
Przecedź i pij 2 razy dziennie.
Maść ziołowa na bóle mięśni i stawów
Składniki:
4 łyżki suszonego ziela piołunu (lub 2 garście świeżego)
4 łyżki suszonego ziela macierzanki (lub 2 garście świeżego, ewentualnie z dodatkiem garści pokrzywy)
1/2 litra smalcu gęsiego (lub innego tłuszczu bazowego)
Sposób przygotowania:
Do garnka wsyp suszone lub świeże zioła.
Dodaj smalec i wymieszaj.
Całość zagotuj, a następnie zmniejsz ogień i podgrzewaj na małym ogniu przez ok. 20 minut, mieszając od czasu do czasu.
Zdejmij z ognia i pozostaw na kilka godzin, aby zioła dobrze naciągnęły.
Przecedź gorącą jeszcze masę przez gazę, oddzielając zioła od tłuszczu.
Przelej gotową maść do słoiczka i przechowuj w chłodnym miejscu.
Stosuj zewnętrznie, wcierając w bolące miejsca.
Nalewka piołunowa na winie (receptura klasztorna)
Składniki:
3 łyżki drobno posiekanego ziela piołunu
100 ml wódki
1 butelka wytrawnego, najlepiej czerwonego wina
miód do smaku
Sposób przygotowania:
Posiekane ziele piołunu zalej wódką.
Przykryj i odstaw na 2 doby.
Po tym czasie dolej całą butelkę wina.
Odstaw ponownie na 10 dni w chłodne, ciemne miejsce.
Przefiltruj płyn przez gazę lub sitko.
Dosłódź miodem według uznania.
Przechowuj w butelce z ciemnego szkła.
Stosuj mały kieliszek rano, dla wsparcia trawienia, przez maksymalnie 2 tygodnie, po czym zrób przerwę.
Ważne zasady stosowania
Niezależnie od formy – naparu, nalewki czy intraktu – kuracja piołunowa nie powinna trwać dłużej niż 15 dni. Po jej zakończeniu warto zrobić co najmniej 7-dniową przerwę, a leczenie w razie potrzeby powtórzyć. Piołun to roślina o silnym działaniu, dlatego przy przewlekłych dolegliwościach, ciąży, karmieniu piersią czy u dzieci najlepiej skonsultować jego stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani farmaceutycznej.
No Comment